Nội dung chính
Chùa Bàn Long – ngôi chùa cổ trong hang động đã từng là căn cứ sản xuất vũ khí trong thời kháng chiến, nay là điểm đến tâm linh và du lịch hấp dẫn ở Ninh Bình.
Lịch sử và vị trí địa lý
Chùa Bàn Long nằm trong hang động dài hơn 20 m, rộng khoảng 10 m, với diện tích hơn 50 m², tọa lạc ở núi Đại Tượng, thôn Khê Đầu Thượng, xã Ninh Xuân, huyện Hoa Lư (nay là phường Hoa Lư), tỉnh Ninh Bình. Được xây dựng từ thời Đinh – Tiền Lê, chùa đã chứng kiến hơn một nghìn năm lịch sử, qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần.
Kiến trúc độc đáo và nghệ thuật đá
Trong động, các tượng Phật được bố trí giống như các ngôi chùa truyền thống, nhưng điểm nhấn là những nhũ đá tự nhiên tạo nên các bức tranh điêu khắc hình thù linh vật long‑ly‑quy‑phượng, thậm chí có một nhũ đá hình Phật cưỡi ngựa trắng trên vách đá cao. Những khối đá này không chỉ làm tăng giá trị thẩm mỹ mà còn gắn liền với truyền thuyết “vảy rồng long lanh tỏa sáng” – biểu tượng cho lời cầu mưa của người dân.
Trên vách cửa động, chúa Trịnh Sâm đã khắc ba chữ lớn “Bàn Long Tự” (bệ đá rồng cuộn mình), từ đó chùa được đặt tên Bàn Long. Các bia khắc Hán trên vách đá ghi lại các thời kỳ lịch sử và công năng của chùa.
Vai trò trong chiến tranh và kháng chiến
Vào ngày 8/2/1947, trong thời kỳ kháng chiến, chùa Bàn Long được chuyển thành căn cứ quân sự: công binh xưởng K1 Tô Hiệu và kho vũ khí của Trung đoàn 34 Tất Thắng đã được lắp đặt tại đây để sửa chữa và sản xuất đạn dược, cung cấp cho mặt trận Hà Nam‑Ninh. Điều này biến chùa thành một trong những địa điểm chiến lược quan trọng của quân đội miền Bắc.
Di sản quốc gia và công tác bảo tồn
Năm 1994, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (trước đây là Bộ Văn hoá – Thông tin) chính thức công nhận chùa và hang động Bàn Long là Di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử, tôn giáo và kiến trúc của khu vực.
Theo Trụ trì chùa Thích Đàm Thiện, chùa Bàn Long bao gồm ba công trình kiến trúc chính (đền chính, thờ Tam vị Thánh Mẫu và nhà tổ) được xây dựng hoàn toàn trong hang động, tạo nên một không gian linh thiêng độc đáo.
Kết luận
Với lịch sử lâu đời, kiến trúc độc đáo và vai trò chiến lược trong kháng chiến, chùa Bàn Long không chỉ là di tích văn hoá quốc gia mà còn là điểm đến du lịch tâm linh thu hút du khách trong và ngoài nước. Nếu bạn đang lên kế hoạch khám phá Ninh Bình, đừng bỏ lỡ cơ hội chiêm ngưỡng ngọn lửa lịch sử và vẻ đẹp thiên nhiên hòa quyện tại chùa Bàn Long.
Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn và lên lịch hành trình tới Ninh Bình ngay hôm nay!
